Interpelacja poselska w sprawie Systemu ViaTOLL

System  elektronicznego  poboru  opłat  drogowych  został  wprowadzony  w  Polsce 1 lipca 2011 r. Operatorem Systemu ViaTOLL przez długi czas była austryjacka firma Kapsch, jednak od lat Rząd starał się znacjonalizować owy system, jednak starania te można uznać za dość nieudolne. Należy przyznać, że wpływy z opłat są na tyle wysokie, że owe przejęcie mogłoby być opłacalne, jednak podmioty, które miałyby administrować systemem nie były do tego w żaden sposób przygotowane, co powodowało niedogodności dla użytkowników i straty dla państwa.

Zmiany pojawiły się 3 listopada 2018 r. Od tego czasu poborcą opłaty elektronicznej był Główny Inspektor Transportu Drogowego. Rozwiązanie to od początku przez wiele osób było uznawane za błędne, bowiem trudno uznać, by zadania dotychczas realizowane przez GITD były oceniane pozytywnie, dlatego wątpliwe było właściwe zarządzanie Systemem ViaTOLL. Przypuszczenia te potwierdziła Najwyższa Izba Kontroli, która wyraźnie skrytykowała owe przejęcie. Uznano bowiem, że GITD nie był przygotowany do realizacji zadania w postaci samodzielnego poboru opłat elektronicznych, ani do powierzenia tego innemu podmiotowi publicznemu. Mimo, że celem Rządu było przejęcie nadzoru nad systemem poboru opłat, co ostatecznie się stało, dalszą obsługę systemu powierzono w listopadzie 2018 roku wspomnianym wcześniej konsorcjum Kapsch, w sprawie czego nie odbył się nawet przetarg. Koszty obsługi systemu miały zmaleć, ale w wyniku nieudolnego przejęcia wzrosły. 

Kolejne zmiany pojawiły się 1 lipca 2020 r. Zadania związane z poborem opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych i opłaty za przejazd płatnymi odcinkami autostrad, a także za utrzymanie, eksploatowanie i rozwijanie elektronicznego systemu poboru opłat zostały powierzone Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, a właścicielem Krajowego Systemu Poboru Opłat i poszczególnych elementów, które wchodzą w jego skład, w tym Elektronicznego Systemu Poboru Opłat ViaTOLL stał się minister właściwy do spraw finansów publicznych. Nie były to jedyne zmiany wprowadzone ową ustawą. Użytkowników niepokoi szeroka gama narzędzi umożliwiających kontrolę przejazdów. Udostępnianie szczegółowych danych dotyczących nie tylko pojazdów, ale też ich właścicieli w połączeniu z danymi dotyczącymi szczegółowej lokalizacji w poszczególnych porach dnia można uznać za swego rodzaju inwigilację. 

Niestety to nie jest koniec braku profesjonalnego podejścia w zakresie prowadzenia elektronicznego systemu poboru opłat. Wskazuje się bowiem, że w Polsce brakuje strategicznego podejścia do tego tematu, a owe zaniechania powodują ogromne straty finansowe.