Budżet Obywatelski: realne decyzje w rękach mieszkańców

W kontekście obecnie trwającej debaty medialnej dotyczącej  działalności wrocławskich rad osiedli, chciałbym zaproponować rozwiązanie, dzięki któremu możemy zwiększyć partycypację polityczną i społeczną mieszkańców, oddając w ich ręce realne decyzje. Jak tego dokonać? Wprowadźmy we Wrocławiu Budżet Obywatelski.

Kiedy zadajemy sobie pytanie, dlaczego ludzie nie interesują się wyborami do rad osiedli, odpowiedzi szukać powinniśmy w braku realnego wpływu tych instytucji na rzeczywistość. Mieszkańcy miast nie będą uczestniczyć w życiu publicznym swojego osiedla, jeżeli nie będą czuli, że mogą w realny sposób działać. Dlatego powinniśmy dać z jednej strony mieszkańcom, a z drugiej – radom osiedli – narzędzia do pracy. Świetnym narzędziem jest budżet obywatelski.

Co to jest budżet obywatelski?

Podstawową zasadą funkcjonowania budżetu partycypacyjnego, inaczej zwanego obywatelskim, jest wprowadzenie uchwały, dzięki której pewna część budżetu miasta zostaje co roku przeznaczona do dyspozycji mieszkańców Wrocławia.

Jak może przebiegać proces podejmowania decyzji?

To właśnie do mieszkańców należy inicjatywa zgłaszania projektów do realizacji w ramach budżetu przypadającego np. na ich osiedle bądź dzielnicę. Może to być np. remont chodnika, budowa placu zabaw lub rozpisanie konkursu na dofinansowanie dla organizacji pozarządowych.

Pod zgłoszeniem trzeba zebrać określoną liczbę podpisów mieszkańców, np. 100, lub 10 podpisów radnych rady osiedla. Po zgłoszeniu inicjatywy specjalna komisja, sprawdza je pod kątem prawnym, finansowym i merytorycznym. Zatwierdzone propozycje zostają rozesłane imiennymi listami do mieszkańców, by mogli się dokładnie zapoznać z ich treścią i wybrać te, na które chcą oddać swój głos. Wybory, mogą się odbywać drogą elektroniczną lub w tradycyjnej, papierowej formie.

Pobierz infografikę w dużej rozdzielczości

Co dzięki temu zyskamy?

Mieszkańcy mogą uzyskać poczucie odpowiedzialności za przestrzeń publiczną wokół nich. Ostatnio popularny projekt Miasto Udomowione odpowiada na podobne pytania, jednak moim zdaniem bez oddania w ręce obywateli realnych decyzji, choćby w drobnych kwestiach nie stworzymy poczucia więzi z miejscem zamieszkania i nie zbudujemy wokół niego wspólnoty.

Dla mieszkańców jest to przede wszystkim możliwość partycypacji w decyzjach dotyczących życia lokalnej społeczności, zaangażowanie w rozwój i renowację własnego otoczenia oraz łatwy dostęp do informacji na temat podatków, wydatków i prognoz budżetowych.

To wszystko składa się na budowę świadomego społeczeństwa obywatelskiego, którego tak zazdrościmy krajom europejskim.

Władze lokalne również mogą na tym skorzystać, przede wszystkim poprzez  umocnienie legitymacji sprawowanej władzy.

Budżet Obywatelski to sprawdzone w świecie rozwiązanie

Pierwsze próby wprowadzenia budżetu obywatelskiego miały miejsce w Brazylii, jednak najbardziej wyrazistym przykładem jego dobrego wdrożenia jest Kolonia w Niemczech.

Po debatach publicznych i wielu analizach w 2008 roku wprowadzono tam budżet obywatelski. Pod hasłem „Twoje miasto, Twoje pieniądze”, mieszkańcy zgłosili ok. 5000 propozycji publicznych w trzech kategoriach:  trasy, ulice i parki, tereny zielone oraz sport. Program cieszył się tak dużym powodzeniem, że Organizacja Narodów Zjednoczonych postanowiła uznać go za studium przypadku zakończone sukcesem i Kolonia przyjęła te procedury na czas nieokreślony.

W Polsce jako pierwszy swoich sił we wprowadzeniu budżetu obywatelskiego był Sopot. Rozmowy na ten temat trwają jeszcze w kilku innych miastach, w tym m.in. w Toruniu czy Łodzi.

Wprowadźmy we Wrocławiu Budżet Obywatelski.

Wprowadzenie we Wrocławiu budżetu partycypacyjnego jest potrzebne. Zwiększenie zaangażowania mieszkańców i wyjście im na przeciw z realną propozycją spełnienia ich oczekiwań wobec miasta oraz poprawy jakości ich najbliższego otoczenia, może przynieść jedynie korzyści.  Istotne jest, żeby mieszkańcy Wrocławia mogli dysponować w faktyczny sposób swoimi pieniędzmi i przeznaczali je na cele, które sami sobie wyznaczą.